Veelgestelde vragen

Wat is professioneel mentorschap?
Een mentor is soms nodig voor mensen die onbekwaam zijn voor zichzelf zaken te regelen met betrekking tot zorg, welzijn en wonen. Dat kan komen door dementie, een verstandelijke beperking, hersenletsel, een psychiatrische ziekte of wanneer iemand in coma ligt. Mensen die ziek zijn en niemand in de naaste omgeving hebben die voor hun de zorg regelt, komen ook in aanmerking voor hulp van een professionele mentor. Naast dat niet iedereen naasten heeft die mentorschap kunnen uitvoeren, blijkt het in de praktijk ook een zware opgave te zijn om als vertegenwoordiger op te treden. Daarom kunnen deze mensen ook een beroep doen op Professioneel Mentoren. De professionele mentor wordt na een formele aanmelding door de kantonrechter als wettelijke vertegenwoordiger aangesteld.

Welke andere vormen van belangenbehartiging zijn er?
Er zijn verschillende manieren om de belangen van iemand te behartigen die dat zelf niet meer kan. Soms is dat op verzoek van de betrokkene zelf.
De kantonrechter kan de vertegenwoordiging voor materiële beslissingen (geld of bezittingen) onderbrengen bij een persoon of kantoor voor bewindvoering. De betrokkene krijgt dan ondersteuning bij geldzaken of bij aan- en verkoop van (onroerende) goederen.
De zwaarst wegende maatregel is het onder curatele stellen. Wanneer de rechter iemand onder curatele plaatst, worden vrijwel alle beslissingen over welzijn, zorg, geld en goederen, plus de deelname aan verkiezingen bij een vertegenwoordiger geplaatst. Voor alle duidelijkheid: mentorschap gaat dus niet over geldzaken, maar over beslissingen rondom zorg, wonen en welzijn.

Wanneer is mentorschap nodig?
Mensen die te maken hebben met een beperking, maar zaken nog zelfstandig kunnen regelen, hebben over het algemeen geen mentor nodig. Mentorschap is gewenst wanneer iemand bijvoorbeeld minder goed zicht op behandelingsmogelijkheden heeft en lastig weloverwogen keuzes kan maken. Het kan voorkomen dat de directe familie geen mogelijkheden heeft om mentorschap uit te voeren. Dan zal een professionele mentor moeten worden aangesteld.

Hoe komt mentorschap tot stand?
De mentor wordt benoemd door de kantonrechter. De kantonrechter wil vooraf aan de instellingszitting een diagnoserapport of een andere rapportage van een zorgverlener (bijv. een arts) ontvangen om vast te kunnen stellen of het nodig is een mentor te benoemen. Dit proces van aanvraag, via onderzoek, tot uitspraak duurt gemiddeld twee tot drie maanden, maar dat is afhankelijk van het kantongerecht. De professionele mentor kan helpen bij de aanvraag bij de rechtbank. De mentor heeft namelijk al de benodigde formulieren en weet welke gegevens moeten worden opgeleverd.

Wat wordt er van de mentor gevraagd?
Het is belangrijk om voor iemand die mentorschap nodig heeft een mentor te vinden die vakbekwaam is. Professionele mentoren hebben een gedegen opleiding en hebben een ruime ervaring met coaching en wet- en regelgeving. Daarnaast heeft een mentor een praktische kijk op de wereld van zorg en zorginstellingen.

De mentor moet in staat zijn om zich in te leven in een ander. De mentor mag best initiatiefrijk en zo nodig besluitvaardig zijn. Het behartigen van belangen, het stellen van grenzen en het vaardig kunnen communiceren op diverse niveaus is zeer zeker een voordeel. Het vinden van de juiste oplossing in moeilijke situaties en goed kunnen onderhandelen zijn ook gewenste eigenschappen. Daarnaast is het belangrijk dat de mentor inzicht heeft in de eigen motivatie, beweegredenen en handelswijzen om adequaat te kunnen blijven handelen in diverse en soms ook moeilijke situaties. Vanzelfsprekend krijgt iedere mentor goede scholing en regelmatige bijscholing. Van de (kandidaat)mentor wordt gevraagd de gedragscode te onderschrijven.

Waarover beslist de mentor?
De mentor neemt – wanneer nodig – beslissingen voor de betrokkene over gezondheid en welzijn. De keuzes die de cliënt heeft, worden zo goed mogelijk uitgelegd en er wordt vervolgens rekening gehouden met diens wensen en voorkeuren. De mentor kan ingeven wat het advies aan een zorgverlener zal zijn. De mentor kan zich laten ondersteunen en deskundigen om advies vragen. Ook kunnen er – soms ingrijpende – keuzes worden gemaakt op het gebied van wonen. Een aanleunwoning geeft bijvoorbeeld sneller kans op hulp in nood dan een meer afgelegen woonhuis.

Samen met de zorgverleners zal de mentor afwegingen maken. De mentor beslist niet over zaken rond leven en dood. Alleen de wilsbeschikking van de betrokkene wordt meegenomen in (medische) beslissingen van deze aard. Wel kan de mentor de betrokkene blijven ondersteunen. De cliënt heeft en houdt rechten zoals iedere burger die heeft: recht op informatie, recht op een waardige bejegening, klachtrecht, stemrecht, enzovoort. De mentor kan als wettelijke vertegenwoordiger in deze rechten van de cliënt treden.

Welke opleiding en kennis heeft een mentor?
De professionele mentor blijft zich bijscholen conform de aanbevelingen. De thema’s zijn onder andere: wet- & regelgeving, coaching en ondersteuning, communiceren met de doelgroep en met zorgverleners, wegwijs worden in zorgsituaties, onderhandelen en omgaan met ethische dilemma’s.

Wie betaalt de kosten?
De kosten van de mentor worden vergoed door de cliënt zelf. De tarieven zijn wettelijk vastgelegd, kunnen jaarlijks wijzigen en zijn altijd te raadplegen op de website van de rechtbanken (www.rechtspraak.nl). Indien de cliënt niet voldoende draagkracht heeft, kan er bijzondere bijstand worden aangevraagd. De mentor kan uitleg geven over de soorten tarieven.

Wanneer eindigt het mentorschap?
Het mentorschap eindigt wanneer daar geen noodzaak meer toe is. Bijvoorbeeld omdat de cliënt zelf weer vaardig genoeg is om over eigen gezondheidszaken te kunnen beslissen. Ook kan een van beiden komen te overlijden. Verder kan de relatie beëindigen, wanneer door de kantonrechter een eindtijd is vastgesteld. Een andere mogelijkheid is dat de mentor op enig moment zelf niet meer in staat is om de belangen van een ander te behartigen. Wanneer één van beide partijen redenen heeft om het mentorschap te beëindigen, dan kan dit aan de kantonrechter worden gevraagd. In de regel zal de rechter hiermee instemmen, zeker wanneer is voorzien in goede vervanging.